Świece „deserowe”, tzw. cupcake candles, produkty wizualnie i zapachowo zbliżone do żywności – to trend, który od kilku lat cieszy się ogromną popularnością. Atrakcyjne wizualnie, intensywnie pachnące, często viralowe w mediach społecznościowych.

Problem zaczyna się tam, gdzie design zaczyna realnie przypominać produkt spożywczy.

Od 13 grudnia 2024 r. obowiązuje Rozporządzenie (UE) 2023/988 (GPSR), które zmienia perspektywę oceny takich produktów. W jego świetle kluczowe znaczenie ma nie deklarowany cel dekoracyjny, lecz przewidywalne zachowanie konsumenta i ryzyko błędnej identyfikacji.

Jednocześnie świeca pozostaje mieszaniną chemiczną podlegającą przepisom Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP).

To połączenie dwóch reżimów prawnych tworzy realne ryzyko regulacyjne.

GPSR 2023/988 – liczy się przewidywalne użycie, nie intencja producenta

GPSR wprowadza zasadę, że produkt musi być bezpieczny nie tylko przy prawidłowym użyciu, ale także przy przewidywalnym niewłaściwym użyciu.

W przypadku świec imitujących żywność pojawia się kluczowe pytanie:

> Czy przeciętny konsument – a szczególnie dziecko – może pomylić świecę z produktem spożywczym?

Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, pojawia się ryzyko:

• połknięcia fragmentu produktu,
• zadławienia,
• poparzenia,
• reakcji alergicznej po kontakcie ze skórą lub błoną śluzową.

GPSR nie analizuje intencji producenta. Analizuje realne, przewidywalne zachowanie użytkownika.

Argument: „To przecież tylko dekoracja” – w świetle nowych przepisów nie jest wystarczający.

CLP – świeca jako mieszanina chemiczna

Świeca to nie tylko design. To mieszanina chemiczna:

• wosk,
• kompozycja zapachowa,
• barwniki,
• dodatki stabilizujące.

Zgodnie z Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 każda mieszanina musi zostać poddana ocenie klasyfikacyjnej.

W praktyce kompozycje zapachowe często zawierają:

–substancje uczulające (H317),

–składniki niebezpieczne dla środowiska wodnego (H411),

–substancje drażniące.

Brak klasyfikacji jako stwarzającej zagrożenie nie zwalnia z obowiązku rzetelnej analizy. A w przypadku produktu przypominającego żywność, ocena ta nabiera dodatkowego znaczenia.

Imitacja żywności – kiedy zaczyna się problem?

Ryzyko regulacyjne pojawia się, gdy świeca:

• kształtem przypomina realny deser (babeczka, lody, tort),
• posiada „kremową” fakturę imitującą polewę,
• ma realistyczne kolory spożywcze,
• pachnie identycznie jak produkt cukierniczy,
• zawiera elementy przypominające posypkę lub owoce.

Jeżeli produkt może zostać pomylony z żywnością – szczególnie przez dziecko – organ nadzoru może uznać go za niespełniający wymagań ogólnego bezpieczeństwa produktu.

Dlaczego ostrzeżenie nie zawsze rozwiązuje problem?

Często pojawia się przekonanie, że wystarczy:

• zmienić rodzaj szkła,
• dodać ostrzeżenie „Nie spożywać”,
• umieścić symbol ostrzegawczy,
• zastosować etykietę CLP.

Problem polega na tym, że odbiór wizualny i sensoryczny produktu może nadal sugerować żywność.

Jeżeli projekt w sposób dominujący komunikuje „to jest deser”, ostrzeżenie może nie być uznane za wystarczające środki minimalizujące ryzyko.

GPSR kładzie nacisk na eliminację zagrożenia u źródła – czyli na etapie projektu.

Podwójne ryzyko: GPSR + CLP

W praktyce świeca imitująca żywność może:

• Zostać uznana za niespełniającą wymagań ogólnego bezpieczeństwa (GPSR),
• Jednocześnie podlegać obowiązkom klasyfikacyjnym i oznakowaniowym CLP.

Konsekwencje mogą obejmować:

• zakaz wprowadzania do obrotu,
• decyzję o wycofaniu z rynku,
• obowiązek poinformowania konsumentów,
• odpowiedzialność producenta i importera,
• kosztowne zmiany projektowe na etapie post-market.

A zmiany wprowadzone po kontroli są znacznie droższe niż korekta koncepcji na etapie projektowym.

Design a ocena ryzyka – co warto przeanalizować przed wprowadzeniem produktu?

Przed wprowadzeniem świecy „deserowej” na rynek warto przeprowadzić:

✔ analizę ryzyka w kontekście GPSR

• czy produkt może zostać pomylony z żywnością?
• czy jest atrakcyjny dla dzieci?
• czy możliwe jest przewidywalne niewłaściwe użycie?

✔ pełną ocenę klasyfikacyjną zgodnie z CLP

• analiza składu kompozycji zapachowej,
• identyfikacja potencjalnych zagrożeń,
• weryfikacja obowiązków oznakowaniowych.

✔ ocenę komunikacji marketingowej

• czy materiały promocyjne nie wzmacniają wrażenia, że produkt jest jadalny?

Projekt można zmienić. Decyzji organu – już nie.

W świetle obowiązujących przepisów świeca jak babeczka to nie tylko trend estetyczny. To potencjalne ryzyko regulacyjne wynikające z:

• przewidywalnego niewłaściwego użycia (GPSR),
• obowiązków klasyfikacyjnych (CLP),
• odpowiedzialności producenta i importera.

Projekt można zmodyfikować na etapie koncepcji.

Decyzji organu nadzoru – już nie.